Ambitie heeft een vreemd imago gekregen. Het wordt vaak óf verheerlijkt óf afgekeurd. We bewonderen ambitieuze mensen én we zien dat ambitie ook vaak leidt tot stress, uitputting en een verstoorde balans.
Terwijl ik nadacht over of ambitie nou goed of slecht is, kwam er een interessantere vraag in mij naar boven: waar dient je ambitie eigenlijk toe?
Gezonde ambitie ontstaat vaak vanuit verlangen. Je wilt iets bijdragen. Je wilt groeien, leren of een verschil maken voor anderen. Er zit energie op. Plezier en nieuwsgierigheid. Betekenis. Ook als het hard werken is, voelt het alsof de inspanning ergens naartoe leidt.
Ongezonde ambitie ziet er aan de buitenkant vaak precies hetzelfde uit. Ook daar worden doelen gehaald en successen geboekt. Alleen komt de drijfveer uit een andere bron. Dan gaat ambitie niet meer over bijdragen, maar over bewijzen. Bewijzen dat je goed genoeg bent. Slim genoeg. Succesvol genoeg. Waardevol genoeg.
Wanneer ambitie wordt gevoed door een voortdurend gevoel van tekort, is er nooit echt een moment van aankomen. Elk doel maakt plaats voor een nieuw doel. Elke overwinning voelt maar eventjes goed. De lat verschuift steeds verder omhoog.
Â
Veel leiders herkennen dit denk ik wel. Ze dragen verantwoordelijkheid, hebben grote dromen en voelen een sterke betrokkenheid bij hun werk. Juist daardoor kan de grens tussen gezonde toewijding en ongezonde ambitie langzaam vervagen. Wat ooit begon als passie, verandert soms ongemerkt in een voortdurende druk om te presteren.
Een interessante spiegel is daarom niet de vraag hoeveel je werkt of hoeveel doelen je hebt. Maar deze vraag: wie ben je nog als alles stil zou vallen?
Kun je tevreden zijn zonder direct naar het volgende resultaat toe te werken? Kun je rust nemen zonder schuldgevoel? Kun je waardering voelen voor wat er al is, zonder meteen te denken aan wat er nog ontbreekt?
Gezonde ambitie en welzijn zijn geen tegenpolen. Sterker nog: ik denk dat de meest duurzame prestaties ontstaan wanneer je beiden in het oog houdt. En dat ze elkaar dan versterken.
Â
Ambitieus leiderschap gaat wat mij betreft dus niet alleen het realiseren van doelen, maar ook over het regelmatig onderzoeken van de bron waaruit je handelt.
Werk je vanuit vertrouwen of vanuit tekort?
Vanuit verlangen of vanuit bewijsdrang?
Waar dient jouw ambitie op dit moment voor: groeien, bijdragen en ontwikkelen... of bewijzen dat je genoeg bent?
